Zaburzenia lękowe

Lęk to stan psychiczny wywołany poczuciem zagrożenia w odpowiedzi na bodźce zewnętrzne (np. realne zagrożenie) lub wewnętrzne (np. wyobrażone niebezpieczeństwo, nawet niebezpieczeństwo zupełnie nierealne). Lęk może dotyczyć podjęcia odpowiedzialnych zadań, nieumiejętności społecznego działania, krytyki, odrzucenia, skrzywdzenia. Lęk może być traktowany jako choroba, jeśli jego skutki wywierają działanie destrukcyjne lub powodują problemy adaptacyjne. Zaburzenia lękowe mogą dotyczyć określonych sytuacji (zaburzenia fobijne), mogą występować jako nagłe napady lęku (napady paniki) lub występować przewlekle w postaci niepokoju (lęk uogólniony).

Przyczyny

W powstawaniu zaburzeń lękowych istotne znaczenie odgrywa wiele czynników. Należy do nich pewna predyspozycja wrodzona, traumatyzujące przeżycia z dzieciństwa (związane np. ze stylem wychowania, wczesnymi urazami psychicznymi) i zwykle poprzedzająca wystąpienie zaburzeń sytuacja stresowa w niedawnej przeszłości.

Objawy

Objawy lęku chory często uważa za symptomy choroby somatycznej, przechodzi wiele badań u różnych specjalistów. Jeśli wystąpi napad lęku, zwłaszcza bez uchwytnej przyczyny, należy zgłosić się do lekarza. Najczęstszymi objawami odczuwanymi w napadzie lęku są:

• brak tchu
• pocenie
• dławienie
• ból w klatce piersiowej
• nudności, dyskomfort w jamie brzusznej
• zawroty głowy i uczucie pustki w głowie, oszołomienie
• kołatanie serca
• poczucie odrealnienia
• niepokój
• poczucie napięcia
• lęk przed utratą kontroli
• lęk przed śmiercią
• trwożliwe oczekiwania na przykre wydarzenia

Leczenie

Stosuje się oddziaływania psychoterapeutyczne, a także leki służące do zniesienia napadu lęku (leczenie doraźne), niwelacji lękowego oczekiwania na ponowne pojawienie się lęku oraz zmianę sposobu reagowania osiąganą jedynie w wyniku psychoterapii. Doraźnie lęk znoszą leki zwane anksjolitycznymi, które działają poprzez wzmocnienie funkcji GABA-ergicznych (np. benzodiazepiny). Podstawową grupę leków stosowanych w dłużej trwającej farmakoterapii są leki przeciwdepresyjne (wpływające na układ serotoninergiczny lub serotoninergiczny i noradrenergiczny). Wybór postępowania zależy od oczekiwań pacjenta, nasilenia objawów i dostępności leczenia. Najkorzystniejsze wyniki, obejmujące nie tylko nasilenie objawów, ale także zapobieganie nawrotowi napadów lęku, przynosi psychoterapia. Bardzo często niezbędne jest dodatkowe stosowanie leków. Leczenie wyłącznie farmakologiczne znosi lęk i lęk przed lękiem, ale nie zawsze zapobiega nawrotowi zaburzeń.