Łagodny rozrost stercza

Łagodny rozrost stercza, jak wskazuje nazwa, jest stanem chorobowym o charakterze łagodnym, nie zagraża życiu pacjenta i nie ma nic wspólnego z rakiem gruczołu krokowego

Przyczyny:

Łagodny rozrost stercza polega na zwiększeniu liczby (hyperplasia) i wielkości (hypertrophia) komórek strefy przejściowej stercza. Powiększenie gruczolaka jest następstwem nierównowagi pomiędzy proliferacją, czyli mnożeniem się komórek, a apoptozą - zaprogramowaną śmiercią komórki. Przewaga proliferacji, zaburzająca naturalny, dynamiczny stan równowagi jest ściśle związana z wiekiem mężczyzny i niedoborem funkcji hormonalnej jąder, głównego źródła androgenów. Powiększająca się z upływem czasu masa gruczolaka powoduje narastanie trudności w skutecznym opróżnianiu pęcherza moczowego i związane z tym dolegliwości.
Zasadnicze czynniki to: wiek mężczyzny i związany z nim niedobór męskich hormonów płciowych oraz przewaga proliferacji nad zaprogramowaną śmiercią komórkową (apoptozą). Dominująca wydaje się rola, jaką odgrywa najważniejszy męski hormon płciowy - testosteron. Deficyt tego hormonu, narastający w miarę starzenia się mężczyzny, w decydujący sposób wpływa na rozwój choroby

Objawy:

Gruczoł krokowy otacza koncentrycznie początkowy odcinek cewki moczowej, leżący bezpośrednio pod pęcherzem moczowym. Rozrastający się gruczolak, uciskając na cewkę od zewnątrz, stopniowo zwęża jej światło. Prowadzi to do narastających trudności z całkowitym opróżnianiem pęcherza. Przeszkoda w odpływie moczu z pęcherza przez cewkę na zewnątrz, określana mianem przeszkody podpęcherzowej, stanowi najważniejszą składową zespołu chorobowego - łagodnego rozrostu stercza. Nasilenie przeszkody podpęcherzowej nie jest bezpośrednio uzależnione od stopnia powiększenia gruczołu krokowego, choć zwykle im większy gruczolak, tym większe prawdopodobieństwo, że następstwem jest utrudnione wydalanie moczu z pęcherza.

Objawy łagodnego rozrostu gruczołu krokowego można podzielić na dwie grupy:
I objawy podrażnieniowe lub inaczej mówiąc - objawy fazy napełniania pęcherza: zwiększona częstość oddawania moczu w dzień i w nocy, powtarzające się uczucie gwałtownego, trudnego do opanowania parcia na pęcherz, incydentalne "popuszczania" moczu w wyniku parcia;
II objawy przeszkodowe, czyli objawy fazy wydalania moczu: wydłużone oczekiwanie na rozpoczęcie mikcji, osłabienie strumienia moczu, konieczność wspomagania mikcji użyciem tłoczni brzusznej, wydłużenie czasu potrzebnego do opróżnienia pęcherza, wykapywanie kropli moczu po mikcji, wreszcie całkowita niemożność oddania moczu.
Wzajemny udział tych objawów jest różny, bywa zmieniający się w czasie, a ich nasilenie nie jest ściśle powiązane ze stopniem powiększenia gruczolaka.

Leczenie:

Metody leczenia objawowego łagodnego rozrostu stercza, stosowane obecnie, to farmakoterapia lub leczenie chirurgiczne. W ramach postępowania chirurgicznego można zastosować klasyczne metody operacyjne, np. adenomektomię, elektroresekcję przezcewkową, albo jedną z licznych metod tzw. małoinwazyjnych. Wybór sposobu leczenia uzależniony jest od stanu zaawansowania choroby, wieku i stanu ogólnego pacjenta, jego życzeń i oczekiwań oraz możliwości i umiejętności lekarza. Duże gruczolaki o objętości powyżej 80 ml kwalifikowane są zwykle do adenomektomii, czyli operacyjnego wyłuszczenia. Małe, poniżej 30 ml, włókniste gruczolaki, zwłaszcza u starszych, obciążonych innymi schorzeniami mężczyzn, leczy się nacięciem szyi pęcherza i sterczowej części cewki (TUIP). Jest to zabieg w miarę prosty, bezpieczny, o wysokiej skuteczności terapeutycznej. Zabiegiem uważanym powszechnie za "złoty standard" pozostaje przezcewkowa elektroresekcja (TURP). Zabieg polega na wycięciu pod kontrolą wzroku tkanki gruczolaka w obrębie torebki chirurgicznej. Dzięki temu następuje udrożnienie cewki i ustąpienie bądź znaczące zmniejszenie dolegliwości, związanych z opróżnianiem pęcherza.

Dysponujemy obecnie, obok stosowanych od stuleci leków ziołowych, nowymi lekami syntetycznymi o udowodnionej skuteczności. Leki roślinne cieszą się niesłabnącą popularnością, głównie z powodu ich "naturalnego" pochodzenia i minimalnej liczby działań ubocznych. Najważniejszą rolę w leczeniu zachowawczym odgrywają leki oddziałujące na receptory alfa-adrenergiczne pęcherza i stercza oraz wpływające na środowisko hormonalne gruczołu krokowego. Mechanizm działania leków alfa-adrenolitycznych polega na blokowaniu receptorów alfa zlokalizowanych głównie w szyi pęcherza, torebce stercza i cewce. Leki blokujące receptory alfa, poprzez zniesienie napięcia komórek mięśniowych, powodują rozluźnienie szyi i początkowego odcinka cewki, ułatwiając odpływ moczu z pęcherza. Chory odczuwa korzystny skutek leczenia preparatami alfa-adrenolitycznymi już po kilku dniach. Zmniejszeniu ulegają zwłaszcza dolegliwości "podrażnieniowe", a więc te, zwykle bardziej, uciążliwe dla pacjenta. Działanie uboczne rzadko stanowi problem zmuszający do rezygnacji ze stosowanego leczenia. Leki z grupy alfa-adrenolityków można stosować bez obaw o utratę skuteczności czy kumulację niekorzystnych zjawisk przez wiele lat. Leki zmieniające środowisko hormonalne, stosowane przewlekle, wpływają na zmniejszenie masy gruczolaka stercza. Najważniejszym, dobrze poznanym i sprawdzonym w wielu próbach klinicznych preparatem o działaniu hormonalnym jest finasteryd. Lek ten blokuje przemianę testosteronu w aktywną postać dihydrotestosteronu. Wewnątrzkomórkowy niedobór dihydrotestosteronu wpływa, poprzez zmiany w syntezie odpowiednich białek komórkowych, na inwolucję gruczolaka. Pod wpływem leku można liczyć na 20-30-procentowe zmniejszenie wielkości stercza. Warto przy tym podkreślić, że lek ten nie wpływa na zawartość testosteronu w surowicy krwi, nie zaburza tym samym niezwykle istotnej równowagi androgenowej w organizmie mężczyzny.